شما اینجا هستید
اخبارکیش » جامعه شناسی نخبه کشی / باز نشر یک مصاحبه ۲۰ ساله

سال پیش که کیش را ترک کردم، سعی کردم درباره آن و آینده اش اظهار نظر نکنم . چرا که تاوان آبادانی کیش را طی یک سال گذشته به سختی داده ام ، محمدرضا یزدان پناه فدائی مدیر عامل پیشین منطقه آزاد کیش سال گذشته کیش را ترک کرده است با هر مدیر سرمایه گذار که صحبت می کنیم، ذکر خیری از تلاش های ایشان بر زبان می آورد، بعضی ها می گفتند((کیش مثل فرزند یزدان پناه بوده است.)) با نظر ایشان آشنا شوید.

پس از جنگ، سیاست هایی پیش گرفته شد تا سازندگی شتاب بگیرد. در این چارچوب مناطق آزاد تجاری و مناطق ویژه اقتصادی شکل گرفت. در راس این مناطق مدیران کارآمد بر سرکارآمدند و کشور را تکان اساسی دادند این نیروهای مدیریت جای چه کسانی را تنگ کرده بودند که هر جا می روند جلویشان را می گیرند؟

نمی دانم که موضوع کاملا به این گونه ای باشد که شما طرح کردید اما به طور کلی تصور می کنم این موضوع ریشه در فرهنگ سیاسی و مدیریتی کشور دارد. کتاب جامعه شناسی نخبه کشی را که مطالعه میکنید ،می بینید فرهنگ غالب به گونه ای است که مدیران موفق و مستقل به نوعی از مرکز فعالیت ها و جریان ها کناره گیری می کنند. امیدوارم این گونه برخوردها از بین برود. من خودم را در مقابل بسیاری از مدیران باتجربه کشور که گوشه عزلت را انتخاب کرده اند، خیلی ناچیز می دانم. بسیاری از آنها به کارهای کوچک و حقیر می پردازند برای آن که استقلال خود را از دست ندهند و روی اعتقاداتشان پا نگذارند. در هر شکل کشور ما متعلق به گروه خاصی نیست و همه ما آن را دوست داریم و به آینده آن فکر می کنیم ما شایستگی آن را داریم که همیشه چشممان به زیبایی های آن سوی مرزهایمان نباشد. از اینکه بیش از یکصد هزار نفر از راه اشتغال ایجادشده در کیش زندگی می کنند راضی و خشنودم. بنیادهای زیربنایی کیش به گونه ای فراهم شده است که اگر مانعی به وجود نیاید، سیر طبیعی پیشرفت خود را دارد و در کل برآیند توسعه اقتصادی آن صعودی است. هیچکس در این کشور متوجه نشده که تمیزترین، سالم ترین و منظم ترین نظام اداری در سازمان کیش ایجاد شده است . سازمان کیش در سال ۷۹ موفق شد گواهی بین المللی ایزو۹۰۰۲ را برای تشکیلاتی با وسعت یک شهر اخذ کند ما نخستین سازمانی بودیم که نظام اداری رایانه ای را مستقر کردیم که در آن کوچک ترین ذره تخلف نمی تواند از چشم مدیر دور بماند. رانت و انحصار در این نظام وجود ندارد و یکی از ویژگی های مهم منطقه آزاد کیش سالم بودن نظام اداری آن است.

با درایت و سیاست مدیریت قبلی شما در جزیره کیش سرمایه های هنگفتی از داخل و خارج از کشور جذب کیش شد، آیا چنین برخوردهایی با مدیران مجموعه ها تاثیر منفی روی سرمایه گذاران نمی گذارد؟

تردید نداشته باشید، به طور یقین برخوردهای غیرمدبرانه و نابرابر با مدیران تاثیر منفی روی افراد شاغل در یک مجموعه می گذارد. سرمایه گذارانی که در حال حاضر به جزیره آمده اند و سرمایه گذاری می کنند، در مقابل ایرانیانی که مقیم خارج از کشور هستند و سرمایه دارند عددهای درشتی نیستند. هم اکنون تنها ایرانیان مقیم آمریکا ثروتی معادل ۶۰۰ میلیارد دلار در اختیار دارند. ایرانیان از اقلیت های مطرح در اروپا و آمریکا هستند و در شرایط کنونی حتی روی سیاست های خارجی کشورهای محل اقامت خود تاثیر دارند. منتهی در کشور ما از استعداد افراد در شکوفایی کشور استفاده نمی شود و اندیشه هایی کارساز و نو در مجرای صحیح هدایت نمی شود، بیشتر زیر دست و پا له می شوند. هنر این نیست که در دوردست ها بنشینیم وقتی افراد اشتباهی را مرتکب شدند مچ آنها را بگیریم . هنر این است که به افراد فرصت تجربه و رشد بدهیم، در این مسیر حتما اشتباه هایی هم وجود خواهد داشت. باید به این اندیشید که برآیند کارنامه یک مدیر مثبت باشد. کسانی که به خارج از کشور رفتند محیط کاربرایشان سالم بود و رشد کرده اند. استفاده از سرمایه گذاران ایرانی مقیم خارج از کشور جرقه ای در کیش بود، اگر کار ادامه پیدا می کرد، ده ها سرمایه گذار بزرگ را در جزیره پیدا میکردید. متاسفانه امنیت سرمایه گذاری مثل بسیاری از دیگر مقولات، در کشور بیشتر معنای نظامی و پلیسی یافته است. امنیت واقعی برای حضور سرمایه گذاران اول نیازمند مدیریت جامع و داری اختیرات چندوجهی است و دوم قوانین و ضوابط مطالعه شده و قوام یافته است که به نظر نمی رسد ساختار مدیریتی امروزه کشور چنین اجازه ای را به مدیران بدهد. آنچه که ما در کیش انجام دادیم مبتنی بر مراقبت های مضاعف بود.

ما حتی به هنگام ورود و خرج سرمایه گذاران در فرودگاه جزیره ای که مدیریت آن را خودمان به عهده داشتیم ، آنان را تحت مراقبت غیر محسوس قرار می دادیم تا مبادا به دلیل تعدد نهادهای مسئول، آزردگی پیش آید. کیش و ایران استعدادهای غنی دارد که می توان در آن کارهای بزرگ انجام داد. هنوز زمان دعوت سرمایه گذاران بزرگ فرا نرسیده است. برای این منظور باید امنیت خیال برای سرمایه گذار فراهم شود. برای ایجاد امنیت خیال هم به مدیریت کلان عادل و دانا در کشور نیازمندیم. برای نمونه وقتی امنیت خیال ایجاد می شود که یک مدیر، فامیل یا آشنای نزدیک سرمایه دارش را برای سرمایه گذاری متقاعد کند و اگر غیر از این باشد بدانید که جایی مشکل دارد و امنیت واقعی وجود ندارد.

از نظر موقعیت جهانگردی آینده کیش را چگونه ارزیابی می کنید؟

از آنجا که زیربناها برای جذب سرمایه گذار برای کیش از سوی دولت فراهم نشده بود، ناگزیر جهانگردی به عنوان راه حلی که بتواند سرمایه های اولیه را برای ساخت زیربناها فراهم کند مطرح شد. اگرچه بعدها در برنامه سوم توسعه کشور کارکرد محوری کیش در صنعت جهانگردی مطرح شد، اما ما به عنوان اداره کنندگان بر اساس مطالعات اولیه و ظرفیت های کیش در موفقیت این کارکرد برای آینده کیش تردید نداشتیم. از این رو اگر مانعی برای سیستم ایجاد شده در کیش به وجود نیاید، در آینده موفق است. آینده کیش را نباید مجرد از کشور بدانید. آینده کیش مثل هر نقطه دیگر از ایران با کشور گره خورده است. همان اندازه که من سعی کردم کیش را مجرد از کشور ببینم به همان اندازه صدمه خوردم و زیان شخصی دیدم. موقعی که صحبت از جهانگرد می شود بیشتر مسائل اقتصادی مد نظر است و به عنوان یک اشتغال زایی و صنعت به آن نگاه می شود. تا زمانی که به نفت متکی هستیم کسی به دنبال جذب جهانگرد نیست ، تنها صحبت ها در حد شعار خواهد بود. معتقدم در کشور عزم لازم برای جذب جهانگرد وجود ندارد. درکیش وضعیت فرق می کند سرمایه گذاری به گونه ای است که در هر صورت چرخ اقتصادی کیش می چرخد. حتی فکر کردیم زمانی که به نقطه اشباع رسید راه زمین را باز کنیم . سال گذشته کلنگ بندر آفتاب را در ساحل گرزه در پس کرانه جنوبی نزدیک به کیش زمین زدیم. راه از بندر آفتاب تا جزیره کیش ۱۷ کیلومتر خواهد بود. از بندر چارک تا این اسکله را هم، جاده آسفالته ساختیم . در حال ساخت و ساز اسکله آفتاب بودیم که آفتاب مدیریت ما در کیش غروب کرد. کار در دوره ای متوقف بود ولی هم اکنون به این نتیجه رسیده اند که باید این راه را ساخت و کار دوباره در حال آغاز است.

برای آن که کیش به یک نقطه ایده آل برسد چه باید کرد؟

پیش از هر چیز معتقد بودیم کار فرهنگی لازم است. ما در کشور تقریبا نمونه دیگری از شهری که کارکرد آن به طور جهانگردی باشد نداریم. اختلاف فرهنگ جامعه میزبان و میهمان بزرگ ترین مشکل مناطق جهانگردپذیر در کشورهای جهان سوم است که این مشکل در ایران به دلیل پاره ای سیاست های ترویج شده پس از انقلاب ، تشدید شده است. تمامی تلاش ما در کیش کاهش این اختلاف بود، که منجر به بسیاری از حساسیت ها و کینه و بغض ها نیز شد. اما سرانجام اثبات شد که پرداختن به توسعه فرهنگی و انجام امور فرهنگی مالا به رشد اقتصادی منجر شده و موفقیت آمیز است. ۷۶درصد فعالیت های اقتصادی درکیش امروز در دست بخش خصوصی است. آیا شما نمونه دیگری نیز در کشور با این درصد می شناسید؟ ما باور داریم که برای رسیدن به نقطه ایده آل باید حتی الامکان تصدی دولت را کاهش داد و در واقع دولت را تنها به عنوان تنظیم کننده روابط مطرح کرد، نه صادرکننده مجوز . مردم خود بهتر می توانند ظرفیت ها را به بهره وری برسانند.

می دانید که جزیره کیش به عنوان یکی از قطب های جهانگردی در کشور مطرح شده است، متاسفانه طی سال های اخیر تعداد کمتر مسافر و توریست به جزیره سفر می کنند. برای بازگشت به دوران رونق چه باید کرد؟

تا آنجا که من اطلاع دارم تعداد مسافران در حدود ۸۰۰ هزار نفر در دو سال اخیر ثابت مانده است . اما این پرسش بجاست که چرا این تعداد افزایش نیافته است ؟ یا چرا سهم درآمدهای جزیره از جهانگردی نسبت به دیگر درآمدها افزایش نمی یابد؟ نظر من این است که جمع سیاست های کشور به این امر اصرار ندارد . از سوی دیگر شما می بینید که دبی با سرعت رشد می کند و با روش های مختلف جهانگردانی را که می توانند به کیش سفر کنند جذب می کند. به این منظور شما در حاشیه این گزارش می توانید تعداد پروازهای ایران به دبی را با پروازهای داخلی به کیش مقایسه کنید. هواپیمای ((ملی)) ایران در هفته چند پرواز به کیش دارد و چند پرواز به دبی؟ دبی چه چیزی بیش از کیش برای جهانگردان دارد که این همه پرواز به آن انجام می شود؟ پاسخ این پرسش ها راهکارهای رونق بیشتر کیش را آشکار خواهد کرد.

آیا سرمایه گذاری های انجام شده در کیش توجیه اقتصادی خواهند داشت ؟

برای پاسخ باید نخست دریابیم که توجیه اقتصادی طرح ها را چه تعیین خواهد کرد؛ عامل نخست سیاست های کلان دولتی است که سمت و سوی سرمایه گذاری را مشخص می کند. اگر این جهت گیری به سمت بازرگانی گرایش پیدا کند، طبیعتا سرمایه گذاران نیز به همان سمت خواهند رفت. من اعتقاد دارم اگر شبکه خدمات مورد نیاز جهانگردان تکمیل شود، طرح ها توجیه خواهند داشت. جهانگرد تنها نیاز به هتل ندارد . شما به موازات ساخت هتل نیاز به سیستم حمل و نقل مدرن، فرودگاه مجهز، سیستم های تورگردانی، تنوع در فضاهای گردشی و دیگر موارد دارید. این ابزار باید در اختیار بخش خصوصی قرار گیرد. چنانچه این طرح ها اجرا شوند قطعا در برنامه ریزی میان مدت، در ایران پس از صنعت نفت، مهم ترین طرح هایی که توجیه اقتصادی خواهند داشت، طرح های توسعه جهانگردی هستند.

مشکلات جذب بیشتر جهانگرد به کیش را چه می دانید؟

مشکل اصلی جذب جهانگرد را باید در عدم اعتقاد سیستم مدیریت کلان کشور به این صنعت دانست. صنعت غالب ما صنعت نفت است و گرایش ها همه به آن سو است. ما به جهانگردی حتی به عنوان آلترناتیوی برای افزایش تولید ناخالص ملی و به عنوان عاملی برای حل بیکاری هم نگاه نمی کنیم. شاید تا نفت هست وضعیت همین باشد. ملاحظه کنید با هر شوک ناشی از کاهش نفت بخشی از صنایع به جنبش می افتند. از سوی دیگر مدیریت در کشور مثل بسیاری از دیگر موضوعات تبدیل به مقوله ای سیاسی شده است. برای مدیریت بخشی همچون جهانگردی، توانایی های سیاسی شاید ملاک مناسبی نباشد.

اشاره کردید که تجربه کیش را می خواهید در جای جای ایران تکرار کنید؟ با توجه به برخوردهای موجود چگونه می توان ایران را مانند کیش کرد؟

بسیاری از کارهای بزرگ کشور سلیقه ای است. وقتی که می گویم ایران را مثل کیش می کنم نه این که مانند آنجا بشود. زمانی که ما وارد جزیره شدیم هیچ مدنیتی در جزیره نبود. آب و برق و تاسیسات شهری در جزیره وجود نداشت، در سال ۶۵ وقتی وارد جزیره شدم فکر کردم که آنجا آخر دنیاست. کار کردن در کیش با آن شرایط بسیار دشوار بود. تمام مواد اولیه ساختمانی را باید از ۴۰۰ کیلومتری جزیره تهیه می کردیم. با این سختی ها و بدون بودجه دولتی، تدابیری اندیشیده شد که موجب شد مسافر به جزیره بیاید و در حقیقت گردش مالی جزیره موجب شد کیش آباد شود. کافی بود مسئولیت هماهنگی را برعهده می گرفتیم و مسیر را برای مردم باز می کردیم، آنها خودشان به شیوه ای خود جوش راه پیشرفت را طی می کردند. ولی در سرزمین اصلی که تمام تاسیسات زیربنایی و امکانات لازم وجود دارد و به یقین کارها بسیار آسان تر خواهد بود. اگر مقررات دست و پاگیر برداشته شود و تنگ نظری ها نباشد، کشور ما از کیش آبادتر خواهد شد. ناهماهنگی هم اکنون در سایر مناطق آزاد تجاری و ویژه اقتصادی کشور به چشم می خورد، به دلیل نبود امنیت خاطر، عدم ثبات قوانین و مدیران معتقد به این قوانین است . وقتی در کیش ده بازار ساخته می شود برای جذب مسافر باید راه های دسترسی ساخته شود. پس اسکله می خواهید، باید فرودگاه بزرگ تر شود تا هواپیماهای بیشتری بتوانند بنشینند. وقتی یکی از اجزای طراحی شده حذف می شود، مطمئن باشید طرح های تعریف شده قبلی دچار مشکل عدم هماهنگی خواهد شد.

برچسب ها :

این مطلب بدون برچسب می باشد.

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است -
آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد -

پایگاه خبری تحلیلی اندیشه کیش | نگاه متفاوت و تحلیلی به اخبار کیش