مناطق آزاد در بسیاری از کشورهای جهان به‌‌‌عنوان ابزارهای کلیدی برای تقویت اقتصاد، جذب سرمایه‌گذاری خارجی، توسعه صادرات و ایجاد اشتغال مورد توجه قرار گرفته‌‌‌اند. این مناطق با حذف موانع قانونی، کاهش تعرفه‌‌‌ها، تسهیلات مالیاتی و ارائه زیرساخت‌‌‌های پیشرفته، به موتورهای توسعه اقتصادی تبدیل شده‌‌‌اند. با این حال، در ایران، پتانسیل مناطق آزاد هنوز به طور کامل محقق نشده است. مشکلات ساختاری، مدیریتی و عدم‌تطبیق با فلسفه وجودی این مناطق، بهره‌‌‌وری و کارآمدی آنها را به شدت کاهش داده است. جزیره کیش، یکی از مهم‌ترین مناطق آزاد ایران، با موقعیت استراتژیک و پتانسیل‌‌‌های فراوان اقتصادی، می‌تواند نقش برجسته‌‌‌ای در زنجیره تجارت جهانی ایفا کند. اما در عمل، این منطقه با مشکلات عدیده‌‌‌ای از جمله وابستگی به منابع محدود، کمبود زیرساخت‌‌‌های کافی و ضعف در جذب سرمایه‌گذاری خارجی مواجه است.مناطق آزاد ایران، از جمله کیش، به‌‌‌جای حرکت به سمت توسعه پایدار و جهانی شدن، با مشکلات متعددی دست‌‌‌وپنجه نرم می‌کنند.

یکی از این چالش‌‌‌ها، سیطره مقررات ملی بر مناطق آزاد است. فلسفه وجودی مناطق آزاد، ارائه تسهیلات و کاهش مقررات دست‌‌‌وپاگیر است. اما در سال‌های اخیر، قوانین و مقررات ملی به این مناطق تحمیل شده‌‌‌اند که منجر به کاهش انعطاف‌‌‌پذیری و از بین رفتن مزیت رقابتی آنها شده است.

ضعف زیرساختی و نبود سیاستگذاری بلندمدت، چالش دیگر است. پروژه‌‌‌های زیربنایی اغلب به کندی پیش می‌‌‌روند یا نیمه‌‌‌کاره رها می‌‌‌شوند. مناطق آزاد جدید نیز بدون زیرساخت مناسب آغاز به کار می‌کنند، که خود مانعی بزرگ برای توسعه پایدار است.

همچنین عدم‌جذب سرمایه‌گذاری خارجی به عنوان چالش مهم سوم مطرح است. تحریم‌‌‌ها، بی‌‌‌ثباتی اقتصادی و نبود فضای رقابتی باعث کاهش تمایل سرمایه‌گذاران خارجی برای ورود به این مناطق شده است.