در روزهای اخیر، کشورمان درگیر تجربه‌ای بی‌سابقه از قطع سراسری اینترنت شده است؛ رویدادی که اگرچه در نگاه اول تکنیکی و گذرا به نظر می‌رسد، اما در واقع چالشی بنیادین برای فضای رسانه‌ای و اطلاع‌رسانی کشور ایجاد کرده است. اینترنت جهانی، که پیش‌فرض اساسی فعالیت آزاد رسانه‌ای در عصر حاضر است، ابزار کار روزمره‌ی خبرنگاران، رسانه‌های مستقل و حتی بخش‌هایی از رسانه‌های رسمی بوده است. اکنون، وقتی شبکه‌ای که قرار بود کانال ارتباطی بی‌وقفه بین خبر، خبرنگار و مخاطب باشد قطع می‌شود، معنای واقعی «اختلال در جریان اطلاعات» آشکار می‌گردد.

در حرفه خبرنگاری، اینترنت دیگر یک ابزار جانبی نیست؛ بستر اصلی تولید، صحت‌سنجی و انتشار خبر است. قطع یا اختلال در دسترسی به اینترنت، پیش از آنکه پیامد اجتماعی یا سیاسی داشته باشد، از منظر حرفه‌ای یک بحران جدی در فرآیند رسانه‌ای محسوب می‌شود؛ بحرانی که مستقیماً کیفیت خبر، سرعت عمل و اعتبار رسانه را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.

خبرنگاری حرفه‌ای بر سه اصل استوار است: دسترسی به منبع، امکان راستی‌آزمایی و انتشار به‌موقع. نبود اینترنت، هر سه اصل را به‌طور همزمان تضعیف می‌کند. خبرنگار در شرایط قطعی، نه به منابع رسمی و غیررسمی متنوع دسترسی دارد، نه می‌تواند داده‌ها، آمارها و روایت‌ها را با منابع دیگر تطبیق دهد و نه امکان به‌روزرسانی سریع خبر را دارد. نتیجه، تولید محتوایی کند، ناقص و گاه مبتنی بر حدس و شنیده‌هاست؛ امری که با استانداردهای حرفه‌ای روزنامه‌نگاری فاصله دارد.

از منظر تحریریه، قطع اینترنت نظم کاری رسانه را مختل می‌کند. ارتباط میان خبرنگار میدانی، دبیر سرویس، سردبیر و حتی آرشیو خبر دچار وقفه می‌شود. ابزارهایی که سال‌ها برای مدیریت خبر، ویرایش، انتشار و بازخورد مخاطب طراحی شده‌اند، عملاً کارایی خود را از دست می‌دهند. در چنین وضعیتی، رسانه از یک سیستم پویا و زنده به ساختاری کند و واکنشی تبدیل می‌شود که صرفاً به حداقل‌ها بسنده می‌کند.

نبود اینترنت همچنین فرآیند صحت‌سنجی را به‌شدت آسیب‌پذیر می‌کند. در روزنامه‌نگاری حرفه‌ای، هیچ خبر مهمی بدون تطبیق چندمنبعی و بررسی داده‌های تکمیلی منتشر نمی‌شود. قطع دسترسی به پایگاه‌های داده، خبرگزاری‌ها، منابع تخصصی و حتی آرشیوهای آنلاین، احتمال خطا را افزایش می‌دهد و ریسک انتشار اخبار نادرست یا ناقص را بالا می‌برد؛ موضوعی که مستقیماً اعتبار رسانه را نشانه می‌گیرد.

از سوی دیگر، ارتباط با مخاطب نیز دچار گسست می‌شود. رسانه حرفه‌ای تنها تولیدکننده خبر نیست، بلکه در تعامل مداوم با مخاطب قرار دارد؛ بازخورد می‌گیرد، اصلاح می‌کند و مسیر پوشش خبری خود را بهبود می‌بخشد. اختلال اینترنت این چرخه را متوقف می‌کند و رسانه را از شناخت نیاز، دغدغه و اولویت مخاطب محروم می‌سازد.

در نهایت، باید گفت که فعالیت رسانه‌ای بدون اینترنت، به‌ویژه در شرایط خبری پرشتاب، عملاً به شکل حداقلی از اطلاع‌رسانی تنزل می‌یابد. این وضعیت نه نشانه ضعف خبرنگار است و نه کم‌کاری تحریریه، بلکه نتیجه فقدان زیرساختی است که امروز جزء الزامات بدیهی روزنامه‌نگاری حرفه‌ای محسوب می‌شود. برای رسانه‌ای که به دقت، سرعت و اعتبار پایبند است، اینترنت نه یک امکان لوکس، بلکه ستون فقرات کار حرفه‌ای است.

روزهای سختی در کشورمان گذشت و ما در این بازه، نه ابزار و نه فضای ادامه فعالیت داشتیم و عملا از رسالت خود بازماندیم. امیدواریم به زودی بتوانیم در خدمت مخاطبین فرهیخته پایگاه خبری تحلیلی اندیشه کیش باشیم.