وقتی دبیر شورای عالی مناطق آزاد، آقای رضا مسرور، در جمع مقامات ۲۲ کشور جهان از «ضرورت بلاک‌چین، هوش مصنوعی و تجارت دیجیتال» به‌عنوان ابزار بقا در اقتصاد آینده سخن گفت، در نگاه اول، لبخند رضایتی روی لب هر فعال فناوری و استارتاپی نشست. چرا که تصور کردیم شاید این بار، حرف از جنس عمل است. شاید قرار است چرخ اقتصاد دانش‌بنیان واقعاً در مناطق آزاد بچرخد.
اما افسوس که واقعیت میدانی، چیز دیگری است.

در همین جزیره کیش که سال‌هاست شعار «دروازه فناوری و تجارت بین‌الملل» بر سردر آن نوشته‌اند، فعالان واقعی حوزه بلاک‌چین، رمزارز، فین‌تک و استارتاپ‌های دیجیتال، نه‌تنها حمایت نمی‌شوند، بلکه درگیر رفتارهای سلیقه ای، رانت، سنگ‌اندازی‌های بی‌پایان، بدبینی‌ها و فشارهای اداری هستند.
چگونه می‌توان از «تحول دیجیتال» سخن گفت، در حالی که یک صرافی دانش‌بنیان یا پروژه استارتاپی بین المللی، برای دریافت مجوز، باید از هفت‌خان بوروکراسی و سوء‌تفاهم و خواسته های نامشروع عبور کند؟

آقای مسرور فرمودند:

«بلاک‌چین و هوش مصنوعی انتخاب نیستند، بلکه ضرورت بقا در اقتصاد آینده‌اند.»

سؤال ما به‌عنوان فعالان همین حوزه ساده است:
اگر این فناوری‌ها ضرورت بقا هستند، چرا هر بار که فعالان این عرصه قدم در میدان می‌گذارند، با موانعی روبه‌رو می‌شوند که گویی هنوز «اقتصاد دیجیتال» برای برخی دستگاه‌ها واژه‌ای مشکوک است؟ چرا استارتاپ‌هایی که می‌خواهند جزیره را به قطب نوآوری و گردشگری هوشمند تبدیل کنند، باید قربانی ناآگاهی یا نگاه‌های امنیتی شوند؟

همان کسانی که امروز در تریبون‌های بین‌المللی از «تحول دیجیتال» سخن می‌گویند، در عمل، نه زیست‌بوم استارتاپی را درک کرده‌اند و نه فضای امن و پایدار برای فعالان این حوزه ایجاد کرده‌اند.

کافی است سری به پروژه‌های متوقف‌شده در کیش بزنیم — از ایده‌های نوآورانه در گردشگری دیجیتال تا پلتفرم‌های رمزارزی و بلاک‌چینی — تا ببینیم چگونه فاصله میان «شعارهای مجلسی» و «واقعیت‌های میدانی» روزبه‌روز بیشتر می‌شود.

کیش می‌تواند آزمایشگاه اقتصاد دیجیتال ایران باشد، اما تنها اگر مدیران، به‌جای سخن گفتن از بلاک‌چین در کنفرانس‌ها، جرئت اعتماد به فعالان واقعی این حوزه را داشته باشند.
تحول واقعی، با بخشنامه و شعار اتفاق نمی‌افتد.
تحول زمانی آغاز می‌شود که مدیران، خودشان از حصار ذهنی گذشته عبور کنند و باور کنند که آینده را نمی‌توان با نگاه دیروز ساخت.

آقای مسرور!
ما با شما هم‌عقیده‌ایم که بلاک‌چین و هوش مصنوعی ضرورت بقا هستند؛
اما برای ما، این ضرورت، سالها است که دیگر فقط تئوری نیست —
این، واقعیت روزمره‌ای است که برایش هزینه های گزاف داده‌ایم، فشار تحمل کرده‌ایم، و هنوز هم با امید ایستاده‌ایم.

باشد که روزی، فاصله میان حرف و عمل در مناطق آزاد، کوتاه‌تر از فاصله میان تهران تا کیش شود…