یاسر موحدفر، رئیس بنیاد فردوسی، در حاشیه ویژه‌برنامه روز پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی که شامگاه شنبه ۲۶ اردیبهشت در فرهنگسرای سنایی کیش برگزار شد، در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی اندیشه کیش از نقش بی‌بدیل فردوسی در پاسداری از زبان فارسی، حفظ هویت ایرانی و تأثیر ماندگار شاهنامه بر فرهنگ و تمدن ایران سخن گفت.
  وی در ابتدای این گفتگو با خواندن بیت مشهور فردوسی:
«به نام خداوند جان و خردکزین برتر اندیشه برنگذرد»
اظهار کرد: بیست‌ویکمین بزرگداشت فردوسی و پاسداری از زبان فارسی، به کوشش بنیاد فردوسی و همکاری بسیاری از نهادها برگزار شده و آیین پایانی آن نیز با حمایت و همراهی سازمان منطقه آزاد کیش در حال برگزاری است که این اتفاق را باید به همه دوستداران فرهنگ ایران تبریک گفت.
موحدفر در پاسخ به سوالی درباره نقش فردوسی در ادبیات فارسی گفت: فردوسی بزرگ زبان پارسی را به اوج شکوفایی رساند؛ به گونه‌ای که اکنون با گذشت بیش از هزار سال از سرایش شاهنامه، همچنان زبان فارسی زبانی پویا، زنده و کامل باقی مانده است. شاهنامه فقط یک کتاب شعر نیست، بلکه بزرگ‌ترین گنجینه واژگان و فرهنگ ایرانی به شمار می‌رود.
وی افزود: در بیش از ۷۳۰ نسخه‌ای که از شاهنامه بر جای مانده، دست‌کم می‌توان از بیش از ۸۰ هزار گنجینه واژگانی یاد کرد. بسیاری از این واژگان یا توسط فردوسی احیا شده‌اند و یا به واسطه ذوق و هنر او به شکلی ماندگار در زبان فارسی تثبیت شده‌اند.
رئیس بنیاد فردوسی با اشاره به نقش فردوسی در زیباتر شدن واژگان و نام‌های ایرانی گفت: بسیاری از نام‌هایی که امروز در فرهنگ ایرانی رایج هستند، با هنر فردوسی به شکل امروزی درآمده‌اند. برای مثال، برخی واژگان و نام‌ها در زبان‌های باستانی تلفظی دشوار داشتند اما فردوسی با حفظ معنا، آن‌ها را به گونه‌ای خوش‌آهنگ و روان وارد زبان فارسی کرد. نمونه‌هایی مانند «فرنگیس»، «هوشنگ» و «کیومرث» از جمله این موارد هستند.
وی ادامه داد: فردوسی نه‌تنها واژگان، بلکه نام مکان‌ها، پهلوانان، پادشاهان و بسیاری از مفاهیم فرهنگی ایران را برای همیشه حفظ کرد. امروز نیز بسیاری از شهرها، مراکز فرهنگی و حتی نام‌گذاری‌های رسمی در ایران و دیگر کشورها از شاهنامه الهام می‌گیرند و این نشان‌دهنده جایگاه بی‌بدیل فردوسی در هویت فرهنگی ایران است.
موحدفر در بخش دیگری از این گفتگو، درباره نقش شاهنامه در هویت‌بخشی به ایران اظهار کرد: فردوسی کاری کرد که امروز هر ایرانی، در هر جای جهان، با افتخار نام ایران را بر زبان بیاورد. شاهنامه کتابی است که نام ایران، ایرانی و ایرانیان را بیش از ۱۷۰۰ بار فریاد زده و فرهنگ ایرانی را بر پایه پهلوانی، دادگری، خرد، مبارزه با ستم و اخلاق بنا کرده است.
وی افزود: شاهنامه تنها یک اثر ادبی نیست؛ بلکه سند هویت تاریخی و فرهنگی ایران است. فردوسی توانست میان ایران باستان و ایران اسلامی پیوندی عمیق برقرار کند. او آموزه‌های اخلاقی، دینی و انسانی را در دل داستان‌های کهن ایرانی قرار داد و نشان داد که تاریخ ایران، تاریخی پیوسته و ریشه‌دار است.
رئیس بنیاد فردوسی با اشاره به جایگاه جهانی فردوسی گفت: امروز در بسیاری از مجامع فرهنگی جهان و به‌ویژه در سازمان جهانی یونسکو، هنوز هم به احترام فردوسی می‌ایستند. بنیاد فردوسی نیز به نمایندگی از مردم ایران، سال‌هاست در حوزه معرفی فرهنگ ایرانی در یونسکو و دیگر نهادهای بین‌المللی فعالیت می‌کند و این نشان‌دهنده عظمت جایگاه فردوسی در فرهنگ جهانی است.
وی تصریح کرد: فردوسی در شاهنامه حتی درباره دشمنان ایران نیز از واژه‌های ناشایست استفاده نکرده و این نشان‌دهنده اوج اخلاق، خرد و منش انسانی اوست؛ موضوعی که در کمتر اثر حماسی جهان دیده می‌شود.
موحدفر ادامه داد: ایرانیان از نگاه فردوسی، مردمانی خداپرست، فرهنگ‌دوست، عدالت‌محور و اهل دانش بوده‌اند. شاهنامه روایتگر تمدنی است که بر پایه خرد، دینداری، دادگری و شادی بنا شده و همین ویژگی‌هاست که باعث شده شاهنامه پس از هزار سال همچنان زنده و اثرگذار باقی بماند.
وی در پایان گفت: امروز نیز هر بار که شاهنامه خوانده می‌شود، چه توسط یک کودک، چه نوجوان و چه پژوهشگر و پیشکسوت، در حقیقت روح هویت ایرانی دوباره زنده می‌شود. فردوسی پرچم هویت ایرانی را برای همیشه برافراشته نگه داشته و ما باید از او بیاموزیم که چگونه می‌توان فرهنگ، زبان و هویت یک ملت را برای قرن‌ها حفظ کرد.
امیررضا سیم ریز✍️ مسعود جهانی