کیفیت روابط خانوادگی نقش مهمی در شکل گیری شخصیت،رشد عاطفی و توانایی مقابله با بحران های زندگی را دارد.حمایت خانواده میتواند درشرایطی مانند بحران های روانی،سوگ،بیماری،مشکلات و تعارضات وتغییرات مهم زندگی،به عنوان عاملی محافظت کننده عمل کند.خانواده زمانی میتواند شبکه حمایتی موثری باشد که روابط آن بر پایه احترام،همدلی،اعتماد،گفت و گوی سالم و پذیرش تفاوت ها باشد.

پژوهش کوهن و ویلز(۱۹۸۵)درباره رابطه استرس و حمایت اجتماعی نشان میدهد که حمایت اجتماعی میتواند به طور کلی با بهزیستی بیشتر ارتباط داشته باشد و هم در برخی شرایط،اثرات نامطلوب فشار روانی را کاهش دهد.بر اساس این دیدگاه،احساس دسترسی به منابع حمایتی مناسب میتواند به فرد کمک کند تا موقعیت های دشوار را قابل مدیریت تر ارزیابی کند.

خانواده ازچند مسیر در حفظ سلامت روان موثر است:

نخست با ایجاد فضای امن برای بیان احساسات.دوم با تقسیم وظایف و مسئولیت ها  فشارهای روزمره را کاهش میدهد.سوم،با تقویت امید،احساس ارزشمندی و تعلق،به فرد کمک میکند تا توانایی های خود را در مواجهه با مشکلات به کار گیرد.

خانواده ،پناه نخستین در روزهای بحران و مسیر بازگشت به آرامش

اهمیت خانواده به عنوان نخستین شبکه حمایتی درزمان وقوع بحران ها بیش از هر زمان دیگری آشکار میشود..بحران ها میتواننداحساس امنیت روانی افراد را تحت تاثیر قرار دهند و با پیامد هایی همچون اضطراب،نگرانی،بی خوابی،تحریک پذیری،احساس ترس از آینده و درماندگی همراه باشد.در چنین شرایطی،خانواده میتواند نخستین پناهگاه عاطفی فرد و نقطه آغاز بازسازی احساس امنیت و آرامش باشد.

در روزهای پس از بحران،بازگشت به آرامش به معنای فراموش کردن اتفاقات تلخ با بازگشت فوری به شرایط پیش از بحران نیست بلکه فرایندی تدریجی است که در آن فرد فرصت پیدا میکند تجربه خود را درک کند،احساساتش را بیان کند و به تدریج احساس کنترل،امید و امنیت را دوباره به دست اورد.در این مسیر حضور خانواده و حفظ ارتباط عاطفی،انجام فعالیت های روزمره و ایجاد فضایی امن برای گفت و گو میتواند به سازگاری روانی افراد کمک کند.

یکی از مهمترین گام ها برای عبور از بحران شنیدن روایت کسانی است که آن را تجربه کرده اند.افراد پس از یک رویداد دشوار،بیش از هرچیز نیاز دارند که بدون قضاوت شنیده شوند و از آنچه بر آن ها گذشته سخن بگویند.شنیدن فعال و همدلانه به معنای پذیرفتن تجربه و احساس فرد است.

در همین راستا؛شعار هفته سلامت روان با عنوان”شنیدن روایت جامعه،گامی برای عبور از بحران”یادآور این نکته است که بازسازی سلامت روان تنها با ارائه توصیه ها و راهکارها محقق نمیشود،بلکه مستلزم شنیدن تجربه زیسته افراد،شناخت نیاز های واقعی آنان و فرصت برای بیان نگرانی هایشان است.

سخن پایانی:

بازگشت به آرامش پس از بحران،مسیری است که با احساس امنیت،ارتباط انسانی و شنیده شدن آغاز میشود.خانواده میتواند نخستین حلقه این مسیر باشد.جایی که فرد بدون نیاز به پنهان کردن ترس ها و نگرانی هایش فرصت پیدا کند تا دوباره ارتباط خود را با احساس امنیت و امید برقرار کند.

گاهی برای کمک به فردی که روزهای دشواری را پشت سر گذرانده است،لازم نیست پاسخ همه پرسش هایش را بدانیم یا راه حل مشکلاتش را پیدا کنیم.کافی است در کنار او بمانیم،به روایتش گوش دهیم و اجازه دهیم بداند که در مسیر عبور از بحران تنها نیست.

شاید نخستین گام برای بازگشت به آرامش،نه فراموش کردن آنچه گذشته است بلکه شنیده شدن آن چیزی باشد که بر ما گذشته است.